Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 9 сентябри соли 1991 ба даст омад, саҳифаи комилан навро дар таърихи наву навтарини халқи тоҷик боз намуд. Ин давраи таърихӣ на танҳо гузариш аз як сохтори сиёсӣ ба сохтори дигар, балки оғози раванди пурпечутоби бунёди давлатдории муосири миллӣ, муайян кардани арзишҳои муштараки сиёсӣ ва фароҳам овардани заминаҳои соҳибихтиёрӣ ба шумор мерафт.
Агар аз баландии 35 соли истиқлолият ба хaритаи Тоҷикистон назар андозем, пеш аз ҳама, симои нави шаҳру деҳоти кишвар ва набзи тапиши созандагиву ободонӣ ба чашм мерасад. Ин давра барои мамлакат танҳо марҳалаи сиёсӣ набуд, балки ба як майдони бузурги бунёдкорӣ ва табдили орзуҳои сокинон ба ҳақиқати ҳол мубаддал гашт. Аз бунёди калонтарин иншооти энергетикиву саноатӣ сар карда, то сохта шудани як мактаб ё парки муосир дар деҳаи дурдаст, ҳамагӣ аз рушди босуботи иқтисодиву иҷтимоии диёр шаҳодат медиҳанд.
Нигоҳе ба омори чанд соли охир ва манзараҳои имрӯзаи шаҳрҳо кофист, ки умқи ин тағйиротро эҳсос кунем. Дирӯз кишваре, ки дар фасли зимистон бо маҳдудияти интиқоли барқ ва роҳҳои бастаи мувосилотии байни минтақаҳо рӯбарӯ буд, имрӯз ба як фазои ягонаи иқтисодӣ ва содиркунандаи энергия табдил ёфтааст. Сохтмони шоҳроҳҳои байналмилалӣ ва НБО “Роғун” танҳо лоиҳаҳои муҳандисӣ нест, балки рақамҳои зиндаи нишондиҳандаи тавонмандии молиявию техникӣ ва иродаи созандаи халқ мебошанд.
Аз тарафи дигар, саноатикунонии шадиди кишвар ва афзоиши корхонаҳои истеҳсолӣ заминаро барои таъсиси ҳазорон ҷойи кори нав ва гузариш ба маҳсулоти содиротӣ фароҳам сохт. Аз коркарди пахтаву металлҳо то саноати хӯрокворӣ ва мошинсозӣ, ки Тоҷикистон имрӯз қадамҳои устуворро ба сӯи мустақилияти пӯшидаи бозори дохилӣ мегузорад далели ин гуфтаҳост. Ин раванд, дар навбати худ, имкон дод, ки буҷаи давлатӣ афзоиш ёфта, маблағгузорӣ ба соҳаҳои маориф, тандурустӣ ва ҳифзи иҷтимоии аҳолӣ соланда пеш равад.
Ободонӣ ва созандагӣ имрӯз ба ҳар як хонадон ва деҳаи кишвар ворид шудааст. Аз ташаббусҳои маҳаллӣ дар доираи солҳои рушди деҳот ва санъати мардумӣ сар карда, то сохта шудани маҷмааҳои варзишӣ, беморхонаҳо ва боғҳои фарҳангиву фароҳатӣ, симои муосири шаҳру деҳоти мо ба таври бесобиқа дигаргун гашт. 35-солагии Истиқлолият барои ҳар як сокини кишвар на танҳо як ҷашни таърихӣ, балки натиҷаи аёнии аъмоли созанда, меҳнати софдилона ва самарбахши ҳар як фарди ватандӯст мебошад.
Дар гузориш аз ин майдони бузурги созандагӣ, нуқтаи марказии тағйирот на танҳо дар марказҳои вилояту шаҳрҳо, балки дар дурдастарин деҳоти кишвар ба чашм мерасад. Агар дирӯз сокинони деҳот барои дастрасӣ ба хизматрасониҳои оддитарини тиббӣ ё таҳсили фарзандон дар шароити муосир ба марказҳои шаҳрӣ ниёз дошта бошанд, имрӯз манзара комилан дигар аст. Бунёди ҳазорон мактабҳои наву боғчаҳои кӯдакон, беморхонаву марказҳои саломатӣ ва маҷмааҳои варзишиву фарҳангӣ дар доираи барномаҳои мушаххаси давлатӣ сифати зиндагии мардуми деҳотро ба таври бесобиқа баланд бардошт.
Ин суръати созандагиро метавон дар се самти калидии рӯзгор аниқтар мушоҳида кард.
Инфрасохтори маҳаллӣ ва роҳсозӣ, аз ҷумла асфалтпӯш кардани роҳҳои байни деҳаҳо, чароғонкунии кӯчаҳо ва таъмини аҳолӣ бо оби нӯшокии пок, ки ба сифати рӯзгори ҳар як оила таъсири мустақим мерасонад.
Бо эҳёи санъати қадимаи косибӣ ва ташкили сохторҳои сайёҳӣ дар минтақаҳои кӯҳистон тавсеаи сайёҳӣ ва ҳунарҳои мардумӣ ба марказҳои ҷолиби диққати сайёҳони хориҷӣ ва манбаи даромади иловагии сокинон табдил ёфтанд.
Сармоягузорӣ ба аграрӣ ва саноати кӯчак, аз қабили истифодаи технологияҳои нави обёрӣ, сохтмони сардхонаҳо ва корхонаҳои хурди коркарди меваю сабзавот, ки заҳмати деҳқонро сабук ва маҳсулотро ба бозорҳои содиротӣ равона мекунад.
Оинаи ободонии 35-солагӣ нишон медиҳад, ки рушди Тоҷикистон танҳо дар рақамҳои оморӣ нест, балки дар манзили обод, роҳи ҳамвор, мактаби муосир ва чеҳраҳои пурхандаи фарзандони ин диёр аён мегардад. Ин раванди бебозгашт заминаи боэътимодест, ки ҳар як сокини кишварро ба ояндаи боз ҳам дурахшонтар дилгарм месозад.
Дар баробари рушди деҳот, симои шаҳрҳои калони кишвар, бахусус пойтахти он шаҳри Душанбе, ба таври шигифтангез тағйир ёфт. Имрӯз Душанбе на танҳо маркази маъмурию сиёсӣ, балки намунаи олии шаҳрсозии муосир бо унсурҳои меъмории миллӣ маҳсуб мешавад. Биноҳои баландошёнаи замонавӣ, эстакадаҳои бисёрсатҳа, марказҳои бузурги тиҷоративу хизматрасонӣ ва боғҳои нави фарҳангию фароғатӣ симои шаҳрро ба яке аз зеботарин пойтахтҳои минтақа табдил додаанд. Ин таҷрибаи муваффақи шаҳрсозӣ дар Хуҷанд, Бохтар, Кӯлоб, Хоруғ ва дигар марказҳои маъмурӣ низ бо суръати баланд татбиқ мегардад.
Ҷанбаи дигари ин ободонӣ дар гузариши босуръат ба иқтисоди муосир ва хизматрасониҳои инноватсионӣ зоҳир мегардад.
Рақамикунонии иқтисодиёт тавассути ҷорӣ гардидани низомҳои пардохти ғайринақдӣ дар тамоми соҳаҳо, тавсеаи ҳукумати электронӣ ва хизматрасониҳои онлайнии давлатӣ, ки шаффофиятро таъмин намуда, сатҳи зиндагиро осонтар мекунанд.
Нақлиёти сабз ва экология тавассути гузариши босуръат ба воситаҳои нақлиёти барқӣ ва бунёди инфрасохтори хизматрасонии онҳо, ки ҳам ба ҳифзи муҳити зист ва ҳам ба коҳиши вобастагӣ аз сӯзишвории воридотӣ мусоидат менамояд.
Паркҳои технологӣ ва истеҳсолӣ бо таъсиси минтақаҳои озоди иқтисодӣ ва марказҳои инноватсионӣ, ки барои ҷалби сармояи хориҷӣ, дастгирии ташаббусҳои ҷавонон ва рушди истеҳсолоти дохилӣ шароити бесобиқа фароҳам овардаанд.
Тоҷикистон дар оинаи 35-солагии истиқлолияти худ ҳамчун як кишвари сохтмонҳои бузург, иқтисоди рӯ ба тараққӣ ва рушди босубот ҷилвагар аст. Ин дастовардҳо натиҷаи иродаи қавӣ, меҳнати созандаи ҳар як шаҳрванд ва нигоҳдории фазои сулҳу суботе мебошад, ки Ватанро ба як макони воқеан ободу пешрафта табдил дода истодааст. Шукуфоии имрӯза нишон медиҳад, ки тухми 35 сол пеш кошташудаи истиқлол акнун ба дарахти тавонову пурборе мубаддал гаштааст.
Нигоҳ ба оянда ва насли нави созандагон нишон медиҳад, ки бузургтарин дастоварди ин ободониву рушд танҳо дар биноҳову роҳҳои нав нест, балки дар тағйири тафаккури иҷтимоӣ ва эътимод ба нерӯи хеш зоҳир мегардад. Ҷомеае, ки раванди пурра барқарорсозиву бунёдкориро пай дар пай пушти сар кард, имрӯз ба сатҳи нави рушди худшиносии иқтисодиву иҷтимоӣ расидааст. Ин давраи нав бо чанд таҳаввулоти муҳимми фардосоз тавсиф мешавад.
Шабакаи густардаи муассисаҳои таҳсилоти касбӣ, марказҳои омодакунии мутахассисони рақамӣ ва барномаҳои мубодилаи байналмилалӣ имкон медиҳанд, ки насли нав на танҳо истифодабарандаи инфрасохтор, балки созандаи технологияҳои муосир гардад.
Иқтисоди мустақил ва содиротӣ тавассути тағйири сохтори иқтисодии кишвар аз вобастагии якҷониба халос ёфта, ба низоми бисёрсоҳагӣ ва ба содирот нигаронидашуда мубаддал мегардад. Ин раванд мавқеи Тоҷикистонро дар бозорҳои минтақавию ҷаҳонӣ ҳамчун таҳвилгари ашёи хоми коркардшуда ва маҳсулоти баландсифат мустаҳкам мекунад.
Рушди устувор ва бехатарии экологӣ тавассути татбиқи лоиҳаҳои «иқтисоди сабз», истифодаи муассири манбаъҳои барқароршавандаи энергия ва ҳифзи захираҳои обӣ Тоҷикистонро ба яке аз пешсафони минтақавӣ дар мубориза бо тағйирёбии иқлим табдил медиҳанд.
Аз суханҳои дар боло зикршуда метавонем хулоса барорем, ки 35-солагии ободониву созандагӣ гувоҳӣ медиҳад, ки Тоҷикистон марҳалаи гузаришро пурра ба охир расонида, ба шоҳроҳи рушди устувор ва дарозмуддат ворид шудааст. Ҳар як лоиҳаи татбиқшуда ва ҳар як иншооти навбунёд барои наслҳои оянда ҳамчун заминаи муҳкам ва кафолати фардои дурахшони Ватан хизмат хоҳад кард.
Иншооти навбунёд, роҳҳои байналмилалӣ ва маҷмааҳои муосири энергетикиву саноатӣ кишварро аз мушкилоти мувосилотиву энергетикӣ ба пуррагӣ раҳо намуда, ба фазои ягонаи созандагӣ табдил доданд. Табдили сохтори иқтисодӣ ба самти саноатикунонии босуръат ва эҷоди корхонаҳои нав заминаро барои афзоиши содирот, таъсиси ҷойҳои корӣ ва афзоиши даромади мардум фароҳам овард.
Барномаҳои рушди деҳот ва сохтмони мактабҳо, беморхонаҳо ва марказҳои хизматрасонӣ дар тамоми минтақаҳо фосилаи миёнҷоии байни шаҳру деҳотро коҳиш дода, сатҳи зиндагиро беҳтар сохтанд.
Навсозии меъморӣ ва рақамикунонии хизматрасониҳо, гузариш ба “иқтисоди сабз2 ва нақлиёти барқӣ симои шаҳрҳоро муосир ва шароити хизматрасониро содда гардониданд.
Ободониҳои 35 соли истиқлолият манбаи тағйири тафаккури иҷтимоӣ, афзоиши эътимод ба нерӯи созандаи миллӣ ва заминаи устувор барои рушди дарозмуддати наслҳои оянда гардиданд.
Шарипов Л, ассистенти кафедраи филологияи Шарқи Наздики факултети тарҷумонии забонҳои Шарқ.