Дар таърихи навини Ҷумҳурии Тоҷикистон санаи 27-уми июн ҳамчун яке аз рӯзҳои муқаддас, сарнавиштсоз ва ифтихории миллати тоҷик ҷойгоҳи хос дорад. Ҳар сол дар ин рӯз мардуми кишвар Рӯзи Ваҳдати миллиро бо эҳсоси баланди ватандӯстӣ, шукргузорӣ аз сулҳу субот ва арҷгузорӣ ба арзишҳои давлатдории миллӣ таҷлил менамоянд. Ин сана танҳо як ҷашни расмӣ нест, балки рамзи пирӯзии ақлу хирад бар низоъ, нишонаи боло гирифтани манфиатҳои миллӣ аз манфиатҳои гурӯҳӣ ва далели равшани эҳёи давлатдории тоҷикон дар даврони соҳибистиқлолӣ мебошад.
Ваҳдати миллӣ барои миллати тоҷик арзиши одӣ нест, ки он натиҷаи таҷрибаи талхи таърихӣ, заҳматҳои пайгирона, иродаи қавии сиёсӣ ва талошҳои содиқонаи фарзандони бедордили миллат мебошад. Пас аз ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ, Тоҷикистон бо мушкилоти ниҳоят сангини сиёсӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодӣ рӯ ба рӯ гардид. Низоъҳои дохилӣ, парокандагии ҷомеа, муҳоҷирати иҷборӣ, заиф гардидани ниҳодҳои давлатӣ ва таҳдид ба якпорчагии кишвар аз ҷумлаи он мушкилоте буданд, ки сарнавишти давлату миллатро зери хатар гузошта буданд.
Дар чунин шароити ҳассос маҳз хирад, сабру таҳаммул, иродаи созанда ва масъулияти баланди сиёсӣ имкон доданд, ки миллати тоҷик роҳи сулҳ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ризоияти миллиро интихоб намояд. Дар ин раванд нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон басо муҳим ва таърихӣ мебошад. Бо талошҳои пайгирона, сиёсати оқилона ва мавқеи ватандӯстонаи роҳбарияти давлат заминаи музокирот, оштӣ, ҳамдигарбахшӣ ва барқарорсозии эътимоди миллӣ фароҳам омад. Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар таърихи 27 июни соли 1997 оғози марҳилаи нави давлатсозӣ, суботи сиёсӣ ва рушди ҷомеаи тоҷик гардид.
Ваҳдат пеш аз ҳама маънои ягонагӣ, ҳамбастагӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва эҳтироми тарафайни аъзои ҷомеаро ифода мекунад. Аммо дар маънои иҷтимоиву сиёсӣ ваҳдат танҳо набудани ҷанг нест. Ваҳдат фарҳанги зиндагии осоишта, қобилияти шунидани андешаи дигарон, эҳтиром ба манфиатҳои умумимиллӣ, масъулиятшиносӣ дар назди Ватан ва омодагӣ ба созандагӣ мебошад. Ҷомеае, ки дар он ваҳдат пойдор аст, неруи худро ба ободӣ, илм, маориф, фарҳанг, иқтисод ва пешрафти иҷтимоӣ равона месозад.
Ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин омилҳои таҳкими давлатдорӣ ба шумор меравад. Давлат танҳо бо доштани сарҳад, қонун ва ниҳодҳои сиёсӣ устувор намешавад. Пойдории давлат пеш аз ҳама ба ягонагии мардум, эътимоди шаҳрвандон ба оянда, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва иштироки фаъолонаи ҷомеа дар корҳои созанда вобаста аст. Агар дар ҷомеа ихтилоф, нобоварӣ ва парокандагӣ ҳукмрон бошад, пешрафт суст мегардад. Аммо вақте шаҳрвандон худро узви як сарнавишт, як Ватан ва як ҷомеаи ягона эҳсос мекунанд, давлат қавитар, ҷомеа устувортар ва оянда равшантар мегардад.
Ваҳдати миллӣ ҳамчунин омили муҳими таъмини амнияти миллӣ мебошад. Дар ҷаҳони муосир таҳдидҳои гуногун, аз ҷумла ифротгароӣ, терроризм, ҷудоиандозӣ, ҷангҳои иттилоотӣ, бегонапарастӣ ва заиф гардидани арзишҳои миллӣ ба суботи давлатҳо таъсир мерасонанд. Ҷомеае, ки дар он ҳамдигарфаҳмӣ, иттиҳод ва худшиносии миллӣ вуҷуд дорад, дар баробари чунин таҳдидҳо муқовимати бештар нишон медиҳад. Аз ин рӯ, ҳифзи ваҳдат танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест, балки қарзи шаҳрвандии ҳар як фарди соҳибватан мебошад.
Нақши ваҳдат дар рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии кишвар низ бисёр муҳим аст. Сулҳу оромӣ шарти асосии пешрафти ҳар як соҳа мебошад. Дар фазои ноором на мактаб рушд мекунад, на истеҳсолот, на фарҳанг ва на иқтисод. Танҳо дар муҳити сулҳу субот мардум метавонанд бо хотири ҷамъ меҳнат кунанд, фарзандон таҳсил намоянд, соҳибкорӣ рушд ёбад, роҳҳо, муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо, неругоҳҳо ва дигар иншооти ҳаётан муҳим бунёд гарданд. Бинобар ин, ҳар дастоварди имрӯзаи Тоҷикистон бо неъмати сулҳу ваҳдат робитаи ногусастанӣ дорад.
Ваҳдати миллӣ инчунин бо худшиносӣ ва ҳувияти миллӣ пайванди амиқ дорад. Миллате, ки таърих, забон, фарҳанг, адабиёт ва арзишҳои маънавии худро эҳтиром мекунад, дар баробари равандҳои ҷаҳонишавӣ устувортар мемонад. Забони тоҷикӣ, фарҳанги миллӣ, анъанаҳои нек, эҳтиром ба калонсолон, меҳрубонӣ, таҳаммулпазирӣ ва сулҳдӯстӣ аз ҷумлаи арзишҳое мебошанд, ки рӯҳи ваҳдатро дар ҷомеа тақвият медиҳанд. Халқи тоҷик аз қадим бо фарҳангпарварӣ, меҳмоннавозӣ, хирадмандӣ ва сулҳҷӯӣ шинохта шудааст. Ин сифатҳо дар даврони соҳибистиқлолӣ мазмуни тоза пайдо карда, ба пояи муҳими давлатсозии миллӣ табдил ёфтанд.
Дар таҳкими ваҳдати миллӣ нақши ҷавонон махсусан бузург аст. Ҷавонон неруи созанда, ояндаи давлат ва идомадиҳандаи роҳи сулҳу субот мебошанд. Онҳо бояд таърихи миллатро омӯзанд, аз сабақҳои гузашта хулоса бароранд, забону фарҳанги миллиро эҳтиром намоянд ва дар ҳифзи сулҳу оромии кишвар саҳмгузор бошанд. Имрӯз ҷавонон набояд фирефтаи андешаҳои ифротӣ, даъватҳои ҷудоиандозона ва таъсирҳои манфии фазои иттилоотӣ гарданд. Баръакс, онҳо бояд бо дониш, маърифат, касбомӯзӣ, ватандӯстӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ барои рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол хизмат намоянд.
Ваҳдат дар зиндагии ҳаррӯзаи инсон низ аҳамияти бузург дорад. Он аз муносибати нек дар оила, эҳтиром ба ҳамсоя, ҳамкорӣ дар ҷомеа, риояи қонун, дӯст доштани Ватан ва саҳм гузоштан дар корҳои ободонӣ оғоз меёбад. Ваҳдат танҳо мафҳуми сиёсӣ нест; он фарҳанги муошират, одоби зиндагӣ ва нишонаи камолоти маънавии инсон мебошад. Ҳар шахсе, ки ба сулҳ, эҳтиром, ҳамдигарфаҳмӣ ва адолат арҷ мегузорад, дар таҳкими ваҳдати миллӣ саҳм мегирад.
Аз ин рӯ, Рӯзи Ваҳдати миллӣ барои ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон рӯзи андеша, шукргузорӣ ва масъулиятшиносӣ мебошад. Мо бояд ҳамеша дар хотир дошта бошем, ки сулҳу субот ба осонӣ ба даст наомадааст. Он натиҷаи заҳмат, фидокорӣ, гузашт, сабр ва хиради миллӣ мебошад. Ҳифзи ин неъмати бузург вазифаи муқаддаси ҳар як фарди ҷомеа аст. Ваҳдатро бояд на танҳо дар сухан, балки дар амал, дар муносибат, дар кор, дар тарбия, дар эҳтироми якдигар ва дар хизмат ба Ватан нишон дод.
Дар маҷмӯъ, ваҳдати миллӣ кафили рушди устувор, амнияти давлат, оромии ҷомеа ва зиндагии шоистаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад. То замоне ки ваҳдат пойдор аст, давлат устувор, миллат сарбаланд ва ҷомеа рӯ ба пешрафт хоҳад буд. Ваҳдат неруи бузурги маънавиест, ки халқро муттаҳид, Ватанро обод ва ояндаро равшан месозад. Аз ин ҷост, ки Ваҳдати миллӣ воқеан рамзи шукуфоии Ватан, асоси бақои давлат ва пояи саодати миллати тоҷик мебошад.
Фариза Файзизода, н.и.п, муаллими калони кафедраи психология