Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таҳкими давлатдорӣ, таъмини сулҳу суботи сиёсӣ, рушди маорифу илм ва болоравии нақши муассисаҳои таҳсилоти олии кишвар нақши муҳим мебозад. Истиқлолият барои ҳар як миллат яке аз арзишмандтарин дастовардҳои таърихӣ ба шумор меравад. Истиқлолият на танҳо соҳибихтиёрии сиёсӣ, балки имкони мустақилона муайян намудани роҳи рушди давлат, ҳифзи арзишҳои миллӣ, эҳёи фарҳанг ва забон, ташаккули низоми мустақили маорифу илм ва муаррифии кишвар дар арсаи байналмилалӣ мебошад.
Ҷумҳурии Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991 истиқлолияти давлатии худро эълон намуд. Ин рӯйдоди таърихӣ барои мардуми тоҷик оғози марҳалаи нави давлатсозӣ гардид. Дар Эъломияи истиқлолият соҳибихтиёрии Тоҷикистон ҳамчун интихоби таърихии давлат ва миллат ифода ёфт. Саҳми Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таҳкими сулҳ басо бузург мебошад.
Аммо солҳои аввали истиқлолият барои Тоҷикистон давраи бисёр мураккаб буданд. Барҳам хӯрдани низоми қаблии сиёсиву иқтисодӣ, мушкилоти иҷтимоӣ, ноустувории сиёсӣ ва баъдан ҷанги шаҳрвандӣ ба рушди кишвар таъсири манфӣ расониданд. Аз ин рӯ, дар таҷрибаи таърихии Тоҷикистон истиқлолият ва сулҳ мафҳумҳои аз ҳам ҷудонашаванда гардиданд.
Маҳз баъди барқарор намудани сулҳу субот имкониятҳои воқеии рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва илмии кишвар васеъ гардиданд. Имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ 27 июни соли 1997 дар Москва яке аз муҳимтарин рӯйдодҳои таърихи навини Тоҷикистон ба ҳисоб меравад. Ин санад натиҷаи музокироти тӯлонии байни тоҷикон буд, ки аз соли 1994 таҳти мусоидати Созмони Милали Муттаҳид идома дошт.
Яке аз муҳимтарин натиҷаҳои истиқлолият ташаккули низоми мустақили давлатдорӣ мебошад. Давлати соҳибистиқлол имконият пайдо кард, ки сиёсати дохилӣ ва хориҷии худро дар асоси манфиатҳои миллӣ муайян намояд, муносибатҳои байналмилалии худро густариш диҳад ва ҷойгоҳи худро дар ҷомеаи ҷаҳонӣ таҳким бахшад.
Истиқлолият ҳамзамон барои эҳёи худшиносии миллӣ ва арзишҳои фарҳангӣ шароити мусоид фароҳам овард. Забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ мақоми муҳимтар пайдо кард, омӯзиши таърих ва фарҳанги миллӣ вусъат ёфт ва зарурати тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ, худшиносӣ ва эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфт.
Дар давраи баъди истиқрори сулҳ Тоҷикистон ба барқарор намудани инфрасохтори иҷтимоӣ ва иқтисодӣ, рушди соҳаҳои маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва илм таваҷҷуҳи бештар зоҳир намуд. Агар солҳои аввали истиқлол давраи нигоҳ доштани давлат ва ҳифзи ягонагии миллӣ бошад, солҳои минбаъда ба давраи созандагӣ ва рушди институтҳои давлатӣ табдил ёфтанд.
Дар ин замина муассисаҳои таҳсилоти олӣ масъулияти махсус доранд. Донишгоҳҳо на танҳо мутахассис тайёр мекунанд, балки ҷаҳонбинии шаҳрвандонро ташаккул медиҳанд. Муҳити донишгоҳӣ бояд ҷавононро ба таҳаммулпазирӣ, эҳтироми фарҳангҳои гуногун, муколама ва ҳамкорӣ ҳидоят намояд.
Дар Донишгоҳи байналмилалии забонҳои хориҷии Тоҷикистон ба номи Сотим Улуғзода ин равандро махсусан равшан мушоҳида кардан мумкин аст. Муассиса соли 1979 таъсис ёфта, соли 1992 ба Донишкадаи давлатии забонҳои Тоҷикистон табдил дода шуд ва бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 29 декабри соли 2022, №613 мақоми Донишгоҳро гирифт.
Ин тағйироти сохторӣ танҳо тағйири номи муассиса нест. Он нишондиҳандаи таҳаввули вазифаҳои муассисаи таълимӣ дар шароити давлати соҳибистиқлол мебошад.
Пас аз ба даст овардани истиқлолият дар назди муассиса вазифаҳои нав гузошта шуданд. Аз ҷумла, масъалаҳои рушди забони давлатӣ, ҳамгироии илм ва таҳсилоти олӣ, рушди омӯзиши забонҳои хориҷӣ, технологияҳои иттилоотӣ, фаъолияти инноватсионӣ ва ҳамкориҳои байналмилалӣ аҳаммияти бештар пайдо карданд.
Имрӯз илм дар Донишгоҳ танҳо ба фаъолияти омӯзгорон маҳдуд намешавад. Дар сохтори донишгоҳ раёсати илм ва инноватсия фаъолият намуда, ба корҳои илмӣ-таҳқиқотии профессорону омӯзгорон ва донишҷӯён, омодасозии кадрҳои илмӣ ва илмӣ-педагогӣ, магистратура, докторантура ва PhD мусоидат менамояд.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ забонҳои хориҷӣ ба яке аз воситаҳои муҳимми муоширати байналмилалӣ, дипломатия, илм, иқтисод ва фарҳанг табдил ёфтаанд. Аз ин рӯ, мавқеи муассисаи махсусгардонидашудаи таҳсилоти забонӣ дар ҷомеаи муосири Тоҷикистон аҳаммияти рӯзафзун дорад. Бо сиёсат маорифпарваронаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои насли наврас тамоми шароитҳои муосир фароҳам оварда шудааст.
Имрӯз барои омӯзгори забони хориҷӣ донистани танҳо грамматика ва луғат кофӣ нест. Ӯ бояд фарҳангҳои гуногунро дарк кунад, технологияҳои таълимии муосирро истифода барад ва донишҷӯёнро ба муоширати байнифарҳангӣ омода намояд.
35 соли Истиқлолият моро водор месозад, ки ба гузашта бо эҳтиром, ба имрӯз бо масъулият ва ба оянда бо боварӣ назар кунем. Ҳифзи истиқлолият, таҳкими сулҳу ваҳдат, рушди илм ва боло бурдани сатҳи маориф вазифаи танҳо як сохтор ё як насл нест. Ин масъулияти умумимиллӣ мебошад.
Тоҷикистони соҳибистиқлол танҳо дар сурате метавонад ба ояндаи боз ҳам дурахшон қадам гузорад, ки сулҳу суботро ҳифз намуда, ба илм, маориф, ҷавонон ва неруи зеҳнии миллат такя кунад. Зеро истиқлолияти воқеӣ дар баробари соҳибихтиёрии сиёсӣ, пеш аз ҳама, дар сатҳи дониш, фарҳанг, худшиносӣ ва қобилияти сохтани ояндаи миллӣ таҷассум меёбад.
Исматиллоева Дилафруз, ассистенти кафедраи забоншиносии муқоисавӣ ва тарҷумашиносии факултети тарҷумонии забони англисӣ.